Fundacja Harcerstwa Centrum Wychowania Morskiego ZHP
ul. Jana Pawła II 5, 81-345 Gdynia

tel./fax 58 620-90-37
email: cwm@zhp.pl

Zawisza Czarny

Zawisza Czarny to flagowy żaglowiec Zwiazku Harcertwa Polskiego i jednocześnie najwiekszy żaglowiec skautowy na świecie. Zawisza Czarny to statek z duszą, który przez ponad 50 lat swojej służby na morzach i oceanach dorobił się grupy wiernych sympatyków i fascynatów. Dzieje się tak dlatego, że każdy kto choć na krótko przebywał na jego pokładzie chłonie doskonałą atmosferę Zawiszy.

Sentyment wielu żeglarzy do naszego żaglowca wynika też prawdopodobnie z tego, że wielu dzisiejszych wilków morskich stawiało na nim swoje pierwsze kroki - czy to jako żeglarze - czy jako oficerowie wachtowi.

Gówny obszar aktywności Zawiszy to rejsy harcerskie, skautowe, rejsy młodzieżowe oraz rejsy z niewidomymi w Programie "Zobaczyć Morze".

Niemniej co roku kilkanaście rejsów jest otwartych dla każdego kto chce - jak mówi stara piosenka o Zawiszy - "zaznać przygody, wiatru, morza i słońca".


Dane techniczne

Typ: szkuner sztakslowy
Załoga: 46 osób
Tonaż: 164 BRT
Pow. żagli: 625 m2
Zanurzenie: 4,5 m
Dł. kadłuba: 36,1 m
Dł. max: 42,7 m
Armator: CWM ZHP
Budowniczy: Stocznia Gdańska
Materiał: stal
Silnik: 390 KM, Diesel

 

 

 

 

 

 


Zawiszowe Vademecum

Pełny tekst Zawiszowego Vademecum do ściągnięcia ze strony znajduje się poniżej tekstu.


Wstęp historyczny

Kontynuuje tradycję pierwszego „Zawiszy". Przebudowany w 1960/61 r. z rybackiego lugotrawlera „Cietrzew". Zdjęto z niego nadbudówki, ustawiono maszty, dodano stępkę balastową, urządzono wnętrza mieszkalne. Ze starego „Zawiszy" przeniesiono drewniany galion, który zdobi dziób dzisiejszego jachtu. Banderę podniesiono na „Zawiszy II" 15 lipca 1961 r., a pierwszym kapitanem został delegowany z Marynarki Wojennej kmdr Bolesław Romanowski.

Kolejny remont „Zawisza Czarny" przeszedł w roku 1967. Statek został wtedy przedłużony i rzebudowany. W 1990 r. opłynął dookoła kulę ziemską. Kilkakrotnie opłynął przylądek Horn. Brał udział w regatach z okazji 200-lecia Stanów Zjednoczonych, był gościem na Światowym Jamboree Skautowym w Chile i w Wielkiej Brytanii. Uczestniczył w wielu innych skautowych przedsięwzięciach, jak choćby Rejsy Pokoju z międzynarodową załogą, z młodzieżą państw ogarniętych konfliktami zbrojnymi na Bliskim Wschodzie.

Imię statku nie zostało wybrane przypadkowo. Nasz reprezentacyjny jacht - nosząc imię Zawiszy Czarnego - polskiego rycerza, bohatera bitwy pod Grunwaldem, który słynął z odwagi i dotrzymywania słowa i jest również w obecnych czasach wzorem cnót rycerskich - dowiódł, że jest godny nosić to imię. W roku 1984, w czasie regat atlantyckich, „Zawisza Czarny" wsławił się przeprowadzeniem brawurowej akcji ratowniczej w bardzo trudnych warunkach pogodowych w rejonie Bermudów, ratując część załogi żaglowca „Marques", który zatonął tam w niespodziewanym i niezwykle gwałtownym szkwale. Załoga „Zawiszy" wykazała się odwagą i odpowiedzialnością, ponieważ po uratowaniu rozbitków jacht pozostał w rejonie wypadku, poszukując kolejnych ofiar, pomimo silnego wiatru i wysokiego stanu morza. Na Bermudach po udanej akcji ratunkowej witano ich jak bohaterów.

 


Dane techniczne silnika:

Typ silnika: MS 423
Rok produkcji: 1940
Rzędowy, 6-cylindrowy, czterosuw, wysokoprężny
Pojemność skokowa: 166,8 dm3
Średnica cylindra: 290 mm
Skok tłoka: 420 mm
Stopień sprężania: 32
Moc: 390 KM przy 300 obr/min

 

 Zawisza Czarny, trzymasztowy szkuner sztakslowy. Żaglowiec idący pod maszyną bucha co jakiś czas ponad grotmasztem kłębem dymu, czemu towarzyszy dość charakterystyczny, niski gang wolnoobrotowego silnika wysokoprężnego.

Silnik, jak silnik... Jest - cała naprzód, jest - cała wstecz. A jednak...

 
W maszynowni Zawiszy zainstalowano silnik, jaki w okresie II Wojny Światowej montowano na niemieckich okrętach podwodnych. Wyprodukowany został w zakładach Krupp w roku 1940. Jest to Diesel o mocy 390 KM. Silnik ten nie ma rewersu! Przekładnia nawrotna, zwana rewersem, umożliwia dzięki systemowi kół zębatych zmianę kierunku obrotu wału śruby. Na Zawiszy jest to nieco bardziej skomplikowane. By zmienić kierunek obrotów czterosuwowego, górnozaworowego silnika Diesla, trzeba go najpierw odstawić, a następnie uruchomić tak, by kierunek obrotu wału korbowego sprzęgniętego z wałem śruby był przeciwny. Realizuje się to poprzez zmianę ustawienia faz rozrządu.

 Specjalne pokrętło sprzęgnięte jest poprzez układ kół zębatych z wałkiem rozrządu. Krzywki na tym wałku unoszą w określonym momencie długie popychacze, te zaś sterują klawiaturą, która otwiera i zamyka zawory w głowicy. Pokrętłem ustawia się momenty otwarcia zaworów tak, by suwy sprężania, pracy, wydechu i ssania zgrać z ruchami tłoka, obracającego wał korbowy w prawo lub w lewo. Na bloku silnika znajduje się okienko, w którym można odczytać, jaki kierunek obrotów silnika ustawiono. Silnik uruchamia się powietrzem pod wysokim ciśnieniem, wtłaczanym do cylindra nad tłok. Rozprężający się gaz wymusza ruch posuwisty tłoka, który poprzez korbowód wprawia w ruch obrotowy wał korbowy i silnik zaskakuje na kolejnych cylindrach. Powietrze sprężone w butli wystarcza na 14 cykli rozruchowych, przy chodzącej sprężarce - około 100 cykli.

 Z maszyną "Zawiasa" łączy się wiele anegdot.      W trakcie skomplikowanych manewrów portowych w jednym z bałtyckich portów, ciśnienie powietrza w układzie rozruchowym spadło tak, że zabrakłojednego "cała wstecz". Silnik nie zastartował i majestatycznie cyrkulujący żaglowiec, podchodząc do nabrzeża, przestawił bukszprytem budkę stacji paliwowej. W 1991 roku podczas remontu silnika w zakładach Krupp, okazało się, że drugi taki egzemplarz jest eksponatem w fabrycznym muzeum. Podobno jest jeszcze gdzieś - i to nie na dnie morza - trzeci taki silnik.

 Dość poważna awaria (pęknięcie bloku silnika) była naprawiana przez mechaników zakładowych i załogę Zawiszy. Przyszedł dramatyczny moment. Okazało się, że jeden z elementów silnika (rozdzielacz sprężonego powietrza) jest tak zużyty, że trzeba go wymienić. Oczywiście, jak to bywa w takich wypadkach, potrzebnej części nie było w magazynie, a dorobienie dość skomplikowanego detalu nie należało do łatwych zadań. Jednak dzięki wzorowej współpracy mechaników z zakładów Krupp, kustosza muzeum tychże zakładów i dzielnej załogi Zawiszy Czarnego, remont został zakończony.

 

autor tekstu i fot. Stefan Ekner 



Wymogi dotyczące Funkcyjnych na s/y Zawiszy Czarnym

Funkcje oficerskie na s/y Zawisza Czarny mogą pełnić osoby, które obok wymogów wynikających z przepisów ogólnych, spełniają również dodatkowe wymogi określone przez armatora. Ewentualne odstępstwa od określonych poniżej zasad wymagają decyzji armatora. Dla funkcji kapitańskich i oficerskich prowadzi się rejestr osób posiadających zgodę armatora na pełnienie tych funkcji na s/y Zawisza Czarny. 

Oznaczenia funkcji na s/y Zawisza Czarny

Oficerowie pokładowi

 

 

 

 

 

 

 

       

 

  Kapitan                Z-ca Kapitana        Starszy oficer (chief)      Oficer wachtowy

Dział maszynowy

Starszy mechanik Motorzysta

(chief engineer)

 

Pozostały personel pokładowy:

Bosman

Oznaczenia te nosi się na granatowych swetrach lub na granatowych i białych koszulach.

Funkcje na s/y Zawiszy Czarnym

Funkcja Poziom kompetencji
Starszy wachty Zalecane: Wykwalifikowana załoga
Oficer wachtowy Zalecane: Oficer Zawiszy Czarnego lub oficer-stażysta
Chief Oficer Zawiszy Czarnego
Z-ca Kapitna „nadzwyczajny” - wg. uznania kapitana;
„zwyczajny” - Oficer Zawiszy Czarnego
Kapitan-stażysta Oficer Zawiszy Czarnego dopuszczony do stażu kapitańskiego
Kapitan Kapitan Zawiszy Czarnego   

Certyfikaty kompetencji Zawiszy Czarnego:


Warunki uzyskania Dostępne funkcje i inne przywileje
Wykwalifikowana załoga 7 dni stażu na Zawiszy Czarnym, kwalifikacje potwierdzone w książeczce stażowej Starszy wachty (pierwszeństwo w kwalifikacjach na rejs i funkcję*);
Status oficera-stażysty st.j., SRC, 14 dni stażu na Zawiszy Czarnym (przynajmniej 2 rejsy) , skierowanie kapitana Oficer wachtowy (50 % zniżki w opłacie za rejs*);
Oficer Zawiszy Czarnego  j.st.m., STCW, SRC, 21 dni jako oficer-stażysta na ZC, odbyty rejs oficerski, skierowanie kapitana Oficer wachtowy (pierwszeństwo w kwalifikacji na rejs, 80 % zniżki w opłacie za rejs*);
Status kapitana-stażysty k.j., STCW, SRC, 45 dni jako chief lub z-ca kapitana na ZC; skierowanie kapitana Chief, z-ca kapitana (udział w rejsie bezpłatny)
Kapitan Zawiszy Czarnego k.j., STCW, LRC, ARPA, 30 dni jako kapitan-stażysta zgodnie z planem stażu, pozytywne opinie od trzech kapitanów Kapitan (chwała na wieki !!!)

* przywileje w rejsach organizowanych przez inne podmioty niż CWM – zalecane;


Wpis do rejestru odbywa się na podstawie książeczek stażowych (dostępnych na Zawiszy Czarnym lub w CWM) lub ankiet stażowych, dostępnych tutaj -> oficer-stażysta  lub Oficer Zawiszy Czarnego.


Dotychczasowe wykazy funkcyjnych:

  • Dotychczasowi oficerowie stają się automatycznie oficerami-stażystami (a jeśli nie posiadają SRC – Wykwalifikowaną załogą);
  • Dotychczasowi Chiefowie i Z-cy kapitana stają się automatycznie Oficerami Zawiszy Czarnego (a jeśli nie posiadają STCW i SRC – oficerami-stażystami);
  • Dotychczasowi Kapitanowie-stażyści – uzyskają status … kapitanów-stażystów.
  • Kapitanowie to kapitanowie. 

 


 

 

Rejestr funkcyjnych s/y Zawisza Czarny

 

Poniższy wykaz obejmuje osoby, które posiadają stałą certyfikację armatora do pełnienia funkcji kapitana i oficerskich na s/y Zawisza Czarny.


Kapitanowie s/y Zawisza Czarny:

  1. Witold Cisowski
  2. Jan Dobrogowski
  3. Tomasz Dobrucki
  4. Andrzej Drapella
  5. Aleksandra Emche
  6. Franciszek Haber
  7. Marek Ihnatowicz
  8. Krzysztof Januszewski
  9. Andrzej Kałamaja
  10. Piotr Kowalski
  11. Wiktor Leszczyński
  12. Maciej Leśny
  13. Waldemar Mieczkowski
  14. Alfred Naskręt
  15. Wilhelm Okarmus
  16. Stanisław Perkowski
  17. Mirosław Peszkowski
  18. Jan Piasecki
  19. Wojciech Plewnia
  20. Krzysztof Raczyński
  21. Sławomir Rudnicki
  22. Maciej Sodkiewicz
  23. Grzegorz Studziżba
  24. Tomasz Kosiewicz
  25. Ryszard Wabik
  26. Janusz Zbierajewski
  27. Andrzej Ziajko
  28. Wojciech Zientara 

 


 

Oficerowie Zawiszy Czarnego:

  1. Anna Abramek
  2. Tomasz Borda - otwarty staż kapitański
  3. Mariusz Chmielewski - otwarty staż kapitański
  4. Mirosław Cieszewski
  5. Marek Cieślik
  6. Krzysztof Decewicz
  7. Magdalena Górecka
  8. Katarzyna Hachulska-Olszewska
  9. Magdalena Jabłonowska
  10. Anna Kiełbik-Piwońska
  11. Krzysztof Kieniewicz
  12. Rafał Klepacz
  13. Ryszard Krzysztofowicz
  14. Tomasz Kulawik
  15. Anna Maczuga
  16. Marian Mańkowski
  17. Tomasz Maracewicz
  18. Mateusz Mroczek - otwarty staż kapitański
  19. Piotr Nasiadko
  20. Piotr Nowacki - otwarty staż kapitański
  21. Sławomir Ochnio
  22. Maciej Orczykowski
  23. Adam "Entrant" Papliński
  24. Stanisław Piwkowski
  25. Michał Pozarzycki
  26. Miłosz Wawrzyniec Romaniuk
  27. Michał Sadowski
  28. Aleksandra Skarewicz
  29. Henryk Sołtanowicz
  30. Katarzyna Szarecka
  31. Feliks Szczot
  32. Brunon Świątek - otwarty staż kapitański
  33. Krystyna Trych
  34. Mirosław Władyszewski
  35. Mariusz Woźniak
  36. Wiktor Wróblewski
  37. Marek Zdebski - otwarty staż kapitański
  38. Arnika Zmarzlik-Deja
  39. Dariusz Zuber

 


 

s/y Zawisza Czarny

 AKTUALNA POZYCJA


Rejsy na s/y Zawisza Czarny

Poniżej znajduje sie lista rejsów organizowanych przez CWM ZHP na s/y Zawisza Czarny

Informacje dla organizatorów rejsów na s/y Zawisza Czarny

  • W przypadku organizacji rejsów na s/y Zawisza Czarny zamustrowanie na statek dobywa się od godziny 1200 a wymustrowanie do godziny 1000.
  • CWM zapewnia:
    • jacht utrzymany w gotowości do żeglugi;
    • miejsca do spania w kubryku wraz z kabinami 4-osobowymi PB, LB - bez pościeli
    • zaopatrzenie w paliwo i oleje do silnika głównego i agregatów prądotwórczych;
    • zaopatrzenie w wodę pitną;
    • wyżywienie (3 posiłki);
    • wywóz śmieci i nieczystości;
    • zaopatrzenie w środki czystości i higieny ogólnego użytku;
    • pokrycie kosztu wymiany załogi stałej, oficerów i kapitana - zapewnionych przez CWM;
    • ubezpieczenie jachtu w zakresie OC i casco;
    • ubezpieczenie załogi, oficerów i kapitana w zakresie NNW i KL;
  • Organizator rejsu zapewnia:
    • opłatę kosztów wymiany załogi, oficerów i kapitana – zapewnionych przez Organizatora;
    • opłatę kosztów pilota, przejść przez kanały i koszty postojów w portach;
    • opłatę kosztów wiz (z wyłączeniem załogi stałej, oficerów i kapitana - zapewnionych przez CWM)
  • CWM zastrzega sobie prawo do:
    • włączenia do załogi osób wskazanych przez CWM (w razie niewykorzystania "przystawek");
    • skierowania na rejs przedstawicieli armatora/stażystów (w razie niewykorzystania kabiny armatorskiej);
  • Dla rejsów harcerskich wprowadza się zniżki w pkt. 2-4 cennika:
    • Sezon A - od 1 maja do 30 września - 15%
    • Sezon B - od 1 października do 30 listopada i od 1 marca do 30 kwietnia - 7,50%
    • Sezon C - od 1 do 31 listopada - 2,5%
  • Dla rejsów krótszych niż 4 doby dolicza się zwyżkę 20 %.
  • Za zgłoszenie przez Organizatora na funkcję oficera wachtowego osób z certyfikatem „Oficer Zawiszy Czarnego” – zniżka 70 PLN/osobę/dobę 
  • Przedstawione ceny są cenami netto (w sportowych rejsach szkoleniowo-stażowych – zwolnienie z VAT, w rejsach o charakterze komercyjnym: reklamowych, integracyjnych – stawka VAT 23 %).
  • Informacja o trybie płatności:
    • Dla rejsów, których data rozpoczęcia ma miejsce ponad 120 dni od daty podpisania umowy:
      • zaliczka  w wysokości 20 % ceny całkowitej - w terminie do 7 dni po podpisaniu umowy;
      • druga rata w wysokości 40 % ceny całkowitej - w terminie nie później niż na 90 dni przed rozpoczęciem rejsu;
      • ostatnia rata w wysokości 40 % ceny całkowitej - w terminie nie później niż na 30 dni przed dniem rozpoczęciem rejsu. 
    • Dla rejsów, których data rozpoczęcia ma miejsce poniżej 120 dni od daty podpisania umowy,
      • zaliczka  w wysokości 40 % ceny całkowitej - w terminie do 7 dni po podpisaniu umowy;
      • ostatnia rata w wysokości 60 % ceny całkowitej - w terminie nie później niż na 30 dni przed dniem rozpoczęciem rejsu.  
  • W razie rezygnacji z wykorzystania przystawek, mimo wcześniejszej ich rezerwacji, można pomniejszyć ostatnią ratę o naliczony koszt ich wykorzystania, informując równocześnie armatora odrębnym pismem o tej rezygnacji.
  • Ceny podane w cenniku czarteru nie obejmują:
    • opłaty rejestracyjnej - stałej (500 zł - opłata jednorazowa)
    • kosztu przystawek (120 zł / doba / sztuka)
    • wykorzystania kabiny armatorskiej (590 zł / doba)
    • zapewnienia kapitana przez CWM ZHP (100 zł / doba)