Fundacja Harcerstwa Centrum Wychowania Morskiego ZHP
Al. Jana Pawła II 5, 81-345 Gdynia

tel./fax 58 620-90-37
email: cwm@zhp.pl

Zawisza Czarny

Zawisza Czarny to flagowy żaglowiec Zwiazku Harcertwa Polskiego i jednocześnie najwiekszy żaglowiec skautowy na świecie. Rejsy na Zawiszy Czarnym o doskonała propozycja nie ylko dla harcerzy. Zawisza Czarny to statek z duszą, który przez ponad 50 lat swojej służby na morzach i oceanach dorobił się grupy wiernych sympatyków i fascynatów. Dzieje się tak dlatego, że każdy kto choć na krótko przebywał na jego pokładzie chłonie doskonałą atmosferę Zawiszy.

Sentyment wielu żeglarzy do naszego żaglowca wynika też prawdopodobnie z tego, że wielu dzisiejszych wilków morskich stawiało na nim swoje pierwsze kroki - czy to jako żeglarze - czy jako oficerowie wachtowi.

Gówny obszar aktywności Zawiszy to rejsy harcerskie, skautowe, rejsy młodzieżowe oraz rejsy z niewidomymi w Programie "Zobaczyć Morze".

Niemniej co roku kilkanaście rejsów jest otwartych dla każdego kto chce - jak mówi stara piosenka o Zawiszy - "zaznać przygody, wiatru, morza i słońca".


Dane techniczne

Typ: szkuner sztakslowy
Załoga: 46 osób
Tonaż: 164 BRT
Pow. żagli: 625 m2
Zanurzenie: 4,5 m
Dł. kadłuba: 36,1 m
Dł. max: 42,7 m
Armator: CWM ZHP
Budowniczy: Stocznia Gdańska
Materiał: stal
Silnik: MAK DKW MU-423/390 KM

 

 

 

 

 

 


Zawiszowe Vademecum

Pełny tekst Zawiszowego Vademecum do ściągnięcia ze strony znajduje się poniżej tekstu.


Wstęp historyczny

Kontynuuje tradycję pierwszego „Zawiszy". Przebudowany w 1960/61 r. z rybackiego lugotrawlera „Cietrzew". Zdjęto z niego nadbudówki, ustawiono maszty, dodano stępkę balastową, urządzono wnętrza mieszkalne. Ze starego „Zawiszy" przeniesiono drewniany galion, który zdobi dziób dzisiejszego jachtu. Banderę podniesiono na „Zawiszy II" 15 lipca 1961 r., a pierwszym kapitanem został delegowany z Marynarki Wojennej kmdr Bolesław Romanowski.

Kolejny remont „Zawisza Czarny" przeszedł w roku 1967. Statek został wtedy przedłużony i rzebudowany. W 1990 r. opłynął dookoła kulę ziemską. Kilkakrotnie opłynął przylądek Horn. Brał udział w regatach z okazji 200-lecia Stanów Zjednoczonych, był gościem na Światowym Jamboree Skautowym w Chile i w Wielkiej Brytanii. Uczestniczył w wielu innych skautowych przedsięwzięciach, jak choćby Rejsy Pokoju z międzynarodową załogą, z młodzieżą państw ogarniętych konfliktami zbrojnymi na Bliskim Wschodzie.

Imię statku nie zostało wybrane przypadkowo. Nasz reprezentacyjny jacht - nosząc imię Zawiszy Czarnego - polskiego rycerza, bohatera bitwy pod Grunwaldem, który słynął z odwagi i dotrzymywania słowa i jest również w obecnych czasach wzorem cnót rycerskich - dowiódł, że jest godny nosić to imię. W roku 1984, w czasie regat atlantyckich, „Zawisza Czarny" wsławił się przeprowadzeniem brawurowej akcji ratowniczej w bardzo trudnych warunkach pogodowych w rejonie Bermudów, ratując część załogi żaglowca „Marques", który zatonął tam w niespodziewanym i niezwykle gwałtownym szkwale. Załoga „Zawiszy" wykazała się odwagą i odpowiedzialnością, ponieważ po uratowaniu rozbitków jacht pozostał w rejonie wypadku, poszukując kolejnych ofiar, pomimo silnego wiatru i wysokiego stanu morza. Na Bermudach po udanej akcji ratunkowej witano ich jak bohaterów.

Zawisza Czarny uczestniczył w Światowych Jamboree – największych zlotach skautowych świata – w Chile, Anglii i Szwecji.Od 10 lat na swoim pokładzie gości niewidomych żeglarzy, którzy w ramach projektu „Zobaczyć Morze” odkrywają radość z żeglowania i podróży.Od pięciu lat, uczestniczy w przekazywaniu Betlejemskiego Światła Pokoju. Zawisza Czarny zawodzi światło do Ronne na Bornholmie i Karlskorony w Szwecji.W ostatnich latach Zawisza Czarny pływa po wodach Europy.

Odbył serię rejsów na Morzu Śródziemnym, Północnym, Norweskim i Bałtyckim. Wiele z jego rejsów to projekty międzynarodowe z załogami z Belgii, Ukrainy i Litwy oraz rejsy dla młodzieży, w czasie których realizowany jest program wychowania morskiego.

 


Dane techniczne silnika:

Typ silnika: MS 423
Rok produkcji: 1940
Rzędowy, 6-cylindrowy, czterosuw, wysokoprężny
Pojemność skokowa: 166,8 dm3
Średnica cylindra: 290 mm
Skok tłoka: 420 mm
Stopień sprężania: 32
Moc: 390 KM przy 300 obr/min

 

 Zawisza Czarny, trzymasztowy szkuner sztakslowy. Żaglowiec idący pod maszyną bucha co jakiś czas ponad grotmasztem kłębem dymu, czemu towarzyszy dość charakterystyczny, niski gang wolnoobrotowego silnika wysokoprężnego.

Silnik, jak silnik... Jest - cała naprzód, jest - cała wstecz. A jednak...

 
W maszynowni Zawiszy zainstalowano silnik, jaki w okresie II Wojny Światowej montowano na niemieckich okrętach podwodnych. Wyprodukowany został w zakładach Krupp w roku 1940. Jest to Diesel o mocy 390 KM. Silnik ten nie ma rewersu! Przekładnia nawrotna, zwana rewersem, umożliwia dzięki systemowi kół zębatych zmianę kierunku obrotu wału śruby. Na Zawiszy jest to nieco bardziej skomplikowane. By zmienić kierunek obrotów czterosuwowego, górnozaworowego silnika Diesla, trzeba go najpierw odstawić, a następnie uruchomić tak, by kierunek obrotu wału korbowego sprzęgniętego z wałem śruby był przeciwny. Realizuje się to poprzez zmianę ustawienia faz rozrządu.

 Specjalne pokrętło sprzęgnięte jest poprzez układ kół zębatych z wałkiem rozrządu. Krzywki na tym wałku unoszą w określonym momencie długie popychacze, te zaś sterują klawiaturą, która otwiera i zamyka zawory w głowicy. Pokrętłem ustawia się momenty otwarcia zaworów tak, by suwy sprężania, pracy, wydechu i ssania zgrać z ruchami tłoka, obracającego wał korbowy w prawo lub w lewo. Na bloku silnika znajduje się okienko, w którym można odczytać, jaki kierunek obrotów silnika ustawiono. Silnik uruchamia się powietrzem pod wysokim ciśnieniem, wtłaczanym do cylindra nad tłok. Rozprężający się gaz wymusza ruch posuwisty tłoka, który poprzez korbowód wprawia w ruch obrotowy wał korbowy i silnik zaskakuje na kolejnych cylindrach. Powietrze sprężone w butli wystarcza na 14 cykli rozruchowych, przy chodzącej sprężarce - około 100 cykli.

 Z maszyną "Zawiasa" łączy się wiele anegdot.      W trakcie skomplikowanych manewrów portowych w jednym z bałtyckich portów, ciśnienie powietrza w układzie rozruchowym spadło tak, że zabrakłojednego "cała wstecz". Silnik nie zastartował i majestatycznie cyrkulujący żaglowiec, podchodząc do nabrzeża, przestawił bukszprytem budkę stacji paliwowej. W 1991 roku podczas remontu silnika w zakładach Krupp, okazało się, że drugi taki egzemplarz jest eksponatem w fabrycznym muzeum. Podobno jest jeszcze gdzieś - i to nie na dnie morza - trzeci taki silnik.

 Dość poważna awaria (pęknięcie bloku silnika) była naprawiana przez mechaników zakładowych i załogę Zawiszy. Przyszedł dramatyczny moment. Okazało się, że jeden z elementów silnika (rozdzielacz sprężonego powietrza) jest tak zużyty, że trzeba go wymienić. Oczywiście, jak to bywa w takich wypadkach, potrzebnej części nie było w magazynie, a dorobienie dość skomplikowanego detalu nie należało do łatwych zadań. Jednak dzięki wzorowej współpracy mechaników z zakładów Krupp, kustosza muzeum tychże zakładów i dzielnej załogi Zawiszy Czarnego, remont został zakończony.

 

autor tekstu i fot. Stefan Ekner 



Wymogi dotyczące Funkcyjnych na s/y Zawiszy Czarnym

Funkcje oficerskie na s/y Zawisza Czarny mogą pełnić osoby, które obok wymogów wynikających z przepisów ogólnych, spełniają również dodatkowe wymogi określone przez armatora. Ewentualne odstępstwa od określonych poniżej zasad wymagają decyzji armatora. Dla funkcji kapitańskich i oficerskich prowadzi się rejestr osób posiadających zgodę armatora na pełnienie tych funkcji na s/y Zawisza Czarny. 

Oznaczenia funkcji na s/y Zawisza Czarny

Oficerowie pokładowi

 

 

 

 

 

 

 

       

 

  Kapitan                Z-ca Kapitana        Starszy oficer (chief)      Oficer wachtowy

Dział maszynowy

Starszy mechanik Motorzysta

(chief engineer)

 

Pozostały personel pokładowy:

Bosman

Oznaczenia te nosi się na granatowych swetrach lub na granatowych i białych koszulach.

Funkcje na s/y Zawiszy Czarnym

Funkcja Poziom kompetencji
Starszy wachty Zalecane: Wykwalifikowana załoga
Oficer wachtowy Zalecane: Oficer Zawiszy Czarnego lub oficer-stażysta
Chief Oficer Zawiszy Czarnego
Z-ca Kapitna „nadzwyczajny” - wg. uznania kapitana;
„zwyczajny” - Oficer Zawiszy Czarnego
Kapitan-stażysta Oficer Zawiszy Czarnego dopuszczony do stażu kapitańskiego
Kapitan Kapitan Zawiszy Czarnego   

Certyfikaty kompetencji Zawiszy Czarnego:


Warunki uzyskania Dostępne funkcje i inne przywileje
Wykwalifikowana załoga 7 dni stażu na Zawiszy Czarnym, kwalifikacje potwierdzone w książeczce stażowej Starszy wachty (pierwszeństwo w kwalifikacjach na rejs i funkcję*);
Status oficera-stażysty st.j., SRC, 14 dni stażu na Zawiszy Czarnym (przynajmniej 2 rejsy) , skierowanie kapitana Oficer wachtowy (50 % zniżki w opłacie za rejs*);
Oficer Zawiszy Czarnego  j.st.m., STCW, SRC, 21 dni jako oficer-stażysta na ZC, odbyty rejs oficerski, skierowanie kapitana Oficer wachtowy (pierwszeństwo w kwalifikacji na rejs, 80 % zniżki w opłacie za rejs*);
Status kapitana-stażysty k.j., STCW, SRC, 45 dni jako chief lub z-ca kapitana na ZC; skierowanie kapitana Chief, z-ca kapitana (udział w rejsie bezpłatny)
Kapitan Zawiszy Czarnego k.j., STCW, LRC, ARPA, 30 dni jako kapitan-stażysta zgodnie z planem stażu, pozytywne opinie od trzech kapitanów Kapitan (chwała na wieki !!!)

* przywileje w rejsach organizowanych przez inne podmioty niż CWM – zalecane;


Wpis do rejestru odbywa się na podstawie książeczek stażowych (dostępnych na Zawiszy Czarnym lub w CWM) lub ankiet stażowych, dostępnych tutaj -> oficer-stażysta  lub Oficer Zawiszy Czarnego.


Dotychczasowe wykazy funkcyjnych:

  • Dotychczasowi oficerowie stają się automatycznie oficerami-stażystami (a jeśli nie posiadają SRC – Wykwalifikowaną załogą);
  • Dotychczasowi Chiefowie i Z-cy kapitana stają się automatycznie Oficerami Zawiszy Czarnego (a jeśli nie posiadają STCW i SRC – oficerami-stażystami);
  • Dotychczasowi Kapitanowie-stażyści – uzyskają status … kapitanów-stażystów.
  • Kapitanowie to kapitanowie. 

 


 

 

Rejestr funkcyjnych s/y Zawisza Czarny

 

Poniższy wykaz obejmuje osoby, które posiadają stałą certyfikację armatora do pełnienia funkcji kapitana i oficerskich na s/y Zawisza Czarny.


Kapitanowie s/y Zawisza Czarny:

  1. Witold Cisowski
  2. Jan Dobrogowski
  3. Tomasz Dobrucki
  4. Andrzej Drapella
  5. Aleksandra Emche
  6. Franciszek Haber
  7. Marek Ihnatowicz
  8. Krzysztof Januszewski
  9. Andrzej Kałamaja
  10. Piotr Kowalski
  11. Tomasz Kulawik
  12. Wiktor Leszczyński
  13. Maciej Leśny
  14. Waldemar Mieczkowski
  15. Alfred Naskręt
  16. Wilhelm Okarmus
  17. Stanisław Perkowski
  18. Mirosław Peszkowski
  19. Jan Piasecki
  20. Wojciech Plewnia
  21. Krzysztof Raczyński
  22. Sławomir Rudnicki
  23. Maciej Sodkiewicz
  24. Roman Streubel
  25. Grzegorz Studziżba
  26. Tomasz Kosiewicz
  27. Ryszard Wabik
  28. Janusz Zbierajewski
  29. Andrzej Ziajko
  30. Wojciech Zientara 

 


 

Starsi Oficerowie Zawiszy Czarnego:

  1. Anna Abramek
  2. Tomasz Borda - otwarty staż kapitański
  3. Marcin Bizoń
  4. Maciej Chmielewski
  5. Mariusz Chmielewski - otwarty staż kapitański
  6. Mirosław Cieszewski
  7. Marek Cieślik
  8. Krzysztof Decewicz
  9. Magdalena Górecka
  10. Katarzyna Hachulska-Olszewska
  11. Magdalena Jabłonowska
  12. Anna Kiełbik-Piwońska
  13. Krzysztof Kieniewicz
  14. Rafał Klepacz
  15. Anna Kopystyńska
  16. Ryszard Krzysztofowicz
  17. Artur Kubacki
  18. Marian Mańkowski
  19. Tomasz Maracewicz
  20. Mateusz Mroczek - otwarty staż kapitański
  21. Piotr Nasiadko
  22. Piotr Nowacki - otwarty staż kapitański
  23. Sławomir Ochnio
  24. Maciej Orczykowski
  25. Paweł Orkisz
  26. Adam "Entrant" Papliński
  27. Stanisław Piwkowski
  28. Michał Pozarzycki
  29. Miłosz Wawrzyniec Romaniuk - otwarty staż kapitański
  30. Michał Sadowski
  31. Aleksandra Skarewicz
  32. Henryk Sołtanowicz
  33. Katarzyna Szarecka
  34. Feliks Szczot
  35. Brunon Świątek - otwarty staż kapitański
  36. Krystyna Trych
  37. Mirosław Władyszewski
  38. Mariusz Woźniak
  39. Wiktor Wróblewski
  40. Marek Zdebski - otwarty staż kapitański
  41. Arnika Zmarzlik-Deja
  42. Dariusz Zuber

 


 

s/y Zawisza Czarny

 AKTUALNA POZYCJA


Patroni medialni: