Fundacja Harcerstwa Centrum Wychowania Morskiego ZHP
Al. Jana Pawła II 5, 81-345 Gdynia

tel./fax 58 620-90-37
email: cwm@zhp.pl

2. Rejs Polsko - Ukraiński

Uczestnikami rejsu byli harcerze ze Związku Harcerstwa Polskiego jak również płastuni z Ukraińskiej organizacji Skautowej Płast. Uczestnikami byli zarówno szeregowi harcerze, jak też drużynowi, czy członkowie lokalnych i regionalnych zespołów harcerskich i płatuńskich. To spowodowało, że praktycznie każdy mógł znaleźć wspólny język z osobami z drugiego kraju, gdyż okazało się, że łączą nas podobne wyzwania, podobne zainteresowania, pasje i podobne problemy, tyle, że w innym kraju. Uczestnicy rejsu zostali podzieleni na wachty. Każda wachta, składała się w równej części uczestników z Polski i z takiej samej liczby uczestników z Ukrainy. Z powodów praktycznych i lepszej znajomości sprzętu, oficerem w każdej wachcie była osoba z Polski. Natomiast zastępca oficera zawsze był z Ukrainy. Uczestnicy rejsu wszystkie czynności wykonywali wspólnie całą wachtą, wspólnie pracowali, pełnili wachty nawigacyjne i przygotowywali posiłki. Duża ilość spędzanego wspólnie czasu na niewielkiej powierzchni pokładu sprzyjała nawiązywaniu rozmów i przyjaźni, poznawania siebie nawzajem i rozwiewania stereotypów i uprzedzeń na temat drugiej strony. Dodać należy, że dużą role w procesie integracji, zawiązania przyjaźni i porozumienia między nacjami odegrały te zdarzenia, która są zwykle pomijane w sprawozdaniach: wspólna praca przy stawianiu żagli, wspólnie zmierzenie się z żywiołem, pomaganie sobie wzajemne w trudnych chwilach, baczenie na siebie w trudnych warunkach, pomaganie w chorobie morskiej i nawet wspólne zwiedzanie portów i wspólne zachwycanie się nad skandynawska czystością ulic czy architekturą mijanych zabytków. To właśnie wspólne przeżycie przygody, a dla wielu uczestników rejsu był to nieraz pierwszy tak daleki rejs morski, i choćby tylko dlatego zostanie na długo zapamiętany, najwięcej chyba zrobiło w procesie integracji i wzajemnego poznania się. Wspólne spotkanie polskich i ukraińskich uczestników projektu zaczęło się od zajęć integracyjnych przeprowadzonych w siedzibie CWM ZHP w Gdyni. Następnie, jeszcze przed wypłynięciem w rejs zwiedziliśmy Muzeum Miasta Gdyni oraz ORP Błyskawicę. W Muzeum Miasta Gdyni uczestnicy projektu poznali historie powstania Gdyni. Przekonali się, że przy odrobinie determinacji można w kraju stawiać ambitne wyzwania, które mogą zakończyć się sukcesem. Historia powstania Gdyni była bardzo inspirująca szczególnie dla  ukraińskich uczestników projektu. Wizyta na ORP Błyskawica była żywą lekcją historii wkładu Polski i aliantów w walkę z faszyzmem w czasie II wojny światowej. Z powodu trudnych warunków atmosferycznych na Bałtyku (w tym roku mieliśmy rekordową ilość sztormów), statek musiał dostosować się do prognoz i wcześniej niż planowano opuścić Gdynię, dlatego nie udało się zorganizować zwiedzania Muzeum Emigracji. Za to w drodze powrotnej zostało zorganizowane zwiedzanie fortyfikacji na Helu, w czasie którego ponownie wróciliśmy do II wojny światowej i refleksji nad znaczeniem pokoju dla świata. Wielki wpływ na realizację tego celu miały również warsztaty z dialogu międzykulturowego, na których uczestnicy poznawali tajniki komunikacji werbalnej i niewerbalnej, wpływ kultury na sposób rozumienia komunikatów i stereotypów na percepcję i postrzeganie drugiego człowieka. Kolejnym celem było ukazanie podobieństwa i pogłębianie wiedzy uczestników o kulturach i tradycjach obu społeczeństw. Podczas dwóch wieczorów – ukraińskiego oraz polskiego, uczestnicy mieli okazję dowiedzieć się o rzeczach charakterystycznych dla danego narodu, poznać narodowe potrawy, stroje, pieśni i język. W obu przypadkach, wieczory były przygotowywane przez samych uczestników. To znaczy, że wieczór polski przygotowała polska część załogi, a wieczór ukraiński ukraińska część załogi. W czasie wieczoru ukraińskiego, ukraińscy goście zaprezentowali typowe pieśni ukraińskie, opowiedzieli o zwyczajach oraz przygotowali prezentacje o współczesnej Ukrainie. Załoga ukraińska wystąpiła w tradycyjnych ludowych koszulach. Zapoznani zostaliśmy z historią organizacji skautowej Płat na Ukrainie. Ukraińscy goście zaprezentowali kilka pieśni ukraińskich, w tym pieśni śpiewane przez kozaków na spływach czajkami po Dnieprze. Przedstawiona tez została prezentacja skautingu morskiego na Ukrainie i munduru płatuńskiego. Polacy również przygotowali posiłek – kolację – składający się z potraw narodowych (był żurek, flaki i bigos). Przedstawiony został zarys historii Polski i nasze narodowe zwyczaje. Również zostały zaprezentowane harcerskie mundury – wodny i lądowy. Każdy uczestnik rejsu z Polski opowiadał o swoim regionie, i mieście, o lokalnych zwyczajach i ciekawostkach. W czasie obu wieczorów dużo czasu zajęły pytania drugiej strony. W praktyce oba spotkania przekształciły się wieczór dyskusji i ciekawości o drugim kraju. Każdy wyniósł z tych wieczorów taką wiedze o drugim Państwie jakiej poszukiwał i potrzebował. Wieczory te, poza pogłębieniem wiedzy na temat kultury drugiego narodu, wpłynęły również na pogłębienie poczucia przynależności uczestników do własnej kultury i chęć jej dalszego poznawania. Projekt miał również na celu propagowanie praw człowieka i idei demokracji, a także przybliżenie uczestnikom zmian społecznych po 1989 roku w Polsce. Wiele decyzji programowych podczas rejsu było podejmowanych w sposób demokratyczny przez całą załogę. Uczestnicy z Polski rekrutowani byli drogą organizacyjną przez Centrum Wychowania Morskiego ZHP za pośrednictwem komórek Związku Harcerstwa Polskiego. Uczestnicy z Ukrainy rekrutowani byli do projektu przez tzw. kureń morski, czyli rodzaj wspólnoty drużyn i instruktorów zajmujących się wychowaniem morskim w Ukraińskiej Organizacji Skautowej Płast.